Cetirizine: werking, bijwerkingen en dosering
Cetirizine is een antihistaminicum dat wordt gebruikt bij hooikoorts, allergische neus- en oogklachten en netelroos. In Nederland is cetirizine een zelfzorgmiddel met de status AV: u heeft er geen medisch recept voor nodig en het is verkrijgbaar bij elke apotheek, bij de drogist en in de vrije verkoop. Deze pagina beschrijft werking, dosering en bijwerkingen.
Waarvoor wordt cetirizine gebruikt?
Cetirizine wordt gebruikt bij klachten die ontstaan door een allergische reactie: een loopneus, niezen, jeukende of verstopte neus, jeukende en tranende ogen bij hooikoorts of bij allergie voor huisstofmijt of huisdieren, en bij netelroos met jeuk. Het is een antihistaminicum van de tweede generatie. Bij een allergische reactie komt histamine vrij, dat zich bindt aan H1-receptoren in neus, ogen en huid en daar zwelling, jeuk en slijmvorming veroorzaakt. Cetirizine blokkeert die receptoren, waardoor de klachten afnemen. Het middel behandelt de klachten en niet de allergie zelf: zodra u stopt en opnieuw met de allergische stof in aanraking komt, kunnen de klachten terugkeren. Bij ernstige of het hele jaar aanhoudende klachten, bij benauwdheid of bij een vermoeden van astma hoort een beoordeling door de huisarts erbij, want dan is aanvullende behandeling vaak nodig.
Bijwerkingen van cetirizine
De meest gemelde bijwerkingen zijn slaperigheid, vermoeidheid, hoofdpijn, een droge mond en duizeligheid. Cetirizine dringt minder gemakkelijk door tot de hersenen dan de oudere antihistaminica, waardoor sufheid gemiddeld minder vaak voorkomt, maar bij een deel van de gebruikers treedt die toch op. Verder worden buikpijn, misselijkheid en keelpijn beschreven. Zeldzamer zijn huiduitslag, hartkloppingen en rusteloosheid; bij kinderen wordt soms juist prikkelbaarheid gezien in plaats van sufheid. Neem contact op met een arts bij zwelling van gezicht, lippen of tong, bij benauwdheid of bij een huiduitslag die snel uitbreidt, want dat kan wijzen op een overgevoeligheidsreactie. Bij plasklachten of een verminderde nierfunctie is overleg met een apotheek verstandig, omdat cetirizine grotendeels via de nieren wordt uitgescheiden. De volledige lijst met bijwerkingen staat in de bijsluiter.
Dosering en inname
Voor volwassenen en kinderen vanaf twaalf jaar is de gebruikelijke dosering 10 mg per dag, oftewel een tablet, met wat water en met of zonder voedsel. Kinderen van zes tot twaalf jaar krijgen die hoeveelheid meestal verdeeld over twee giften van 5 mg per dag; voor jongere kinderen bestaan druppels en drank met een eigen doseringsschema, dat u met de apotheek of de huisarts afstemt. Neem het middel bij voorkeur elke dag op ongeveer hetzelfde tijdstip. Wie er suf van wordt, kan de tablet in overleg beter in de avond innemen. Bij een verminderde nierfunctie is vaak een lagere dosering of een langer interval nodig. Verhoog de dosering niet op eigen initiatief: meer dan de aangegeven hoeveelheid geeft doorgaans niet meer effect, maar wel meer kans op sufheid. Houden de klachten na enkele dagen aan, overleg dan met uw huisarts of apotheek.
Is cetirizine receptplichtig?
Nee. Cetirizine heeft in Nederland de status AV, algemene verkoop: u kunt het zonder medisch recept meenemen bij elke apotheek, bij de drogist, in de supermarkt en bij het benzinestation. Voor dit middel is dus geen aanvraag, geen vragenlijst en geen beoordeling door een arts nodig, en wij bieden er ook geen betaalde beoordeling voor aan. Wij vinden dat belangrijk om te zeggen: betalen voor toegang tot een middel dat vrij verkrijgbaar is, levert u niets op. Wel kan een gesprek met de apotheek zinvol zijn als u andere geneesmiddelen gebruikt, zwanger bent of borstvoeding geeft, een verminderde nierfunctie heeft of het middel voor een kind wilt gebruiken. Grotere verpakkingen of hogere sterktes kunnen de status UAD of UA hebben, waarbij de drogist of apotheek advies geeft, maar ook dan is er geen recept nodig.
Prijs en vergoeding
Cetirizine is een zelfzorgmiddel en komt daardoor in de regel niet uit het basispakket; u betaalt het zelf. De prijs verschilt per verpakking, per merk en per verkooppunt, en het merkloze product met dezelfde werkzame stof is doorgaans het voordeligst. Omdat u het zelf betaalt, speelt het verplicht eigen risico van 385 euro per jaar hier meestal geen rol; dat geldt namelijk voor zorg die de zorgverzekeraar vergoedt. In sommige situaties, bijvoorbeeld bij chronisch gebruik op voorschrift van een arts binnen een aanvullende verzekering, gelden afwijkende afspraken; uw zorgverzekeraar kan dat toelichten. Wij rekenen voor cetirizine niets, omdat er niets te beoordelen valt: het middel is vrij verkrijgbaar. Voor middelen die wel receptplichtig zijn geldt bij ons dat de vergoeding de medische beoordeling dekt en niet de afgifte van een document.
Wisselwerkingen en alcohol
Cetirizine heeft weinig klinisch belangrijke wisselwerkingen, maar de combinatie met andere middelen die suf maken is de belangrijkste om rekening mee te houden. Denk aan slaapmiddelen, kalmerende middelen, sterke pijnstillers, sommige middelen tegen misselijkheid en bepaalde middelen tegen epilepsie of depressie: samen kan de sufheid duidelijk toenemen. Alcohol werkt in dezelfde richting. Er is geen absoluut verbod, maar de combinatie kan uw reactievermogen sterker beïnvloeden dan u verwacht, en dat telt in het verkeer, bij machines en op het werk. Merkt u dat u suf wordt, rijd dan niet. Gebruikt u nog andere geneesmiddelen, laat uw medicatieoverzicht dan controleren bij elke apotheek; dat is gratis en kost weinig tijd. Meld ook zelfzorgmiddelen en kruidenpreparaten, want ook die kunnen invloed hebben.
Contra-indicaties en bijzondere voorzichtigheid
Cetirizine mag niet worden gebruikt bij overgevoeligheid voor cetirizine zelf, voor hydroxyzine, voor andere piperazinederivaten of voor een van de hulpstoffen van de tablet; die stoffen lijken chemisch op elkaar, dus wie op de een reageerde kan ook op de ander reageren. Ook bij eindstadium nierfalen, met een geschatte nierfunctie (eGFR) onder 15 ml/min of bij dialyse, staat cetirizine in de productinformatie als contra-indicatie. Is de nierfunctie wel verminderd maar niet in dat eindstadium, dan mag het middel wel, maar met een aangepaste dosering: bij een eGFR van 30 tot 60 ml/min 5 mg per dag en bij 15 tot 30 ml/min 5 mg om de dag. Voorzichtigheid is verder geboden bij epilepsie en bij een verhoogde kans op stuipen, en bij factoren die het plassen bemoeilijken, zoals prostaatvergroting of een beschadiging van het ruggenmerg, omdat cetirizine de kans op urineretentie vergroot. Veel tabletten bevatten lactose, wat telt bij zeldzame erfelijke galactose-intolerantie of lactasedeficiëntie. Ouderen verdienen extra aandacht, omdat de nierfunctie vaak lager is dan de leeftijd alleen doet vermoeden. Wat er precies in uw eigen verpakking zit, staat in de bijsluiter.
Maakt cetirizine suf?
Bij een deel van de gebruikers wel, maar minder vaak dan bij de oudere antihistaminica zoals promethazine of dexchloorfeniramine. Cetirizine passeert de bloed-hersenbarriere slechter en werkt daardoor overwegend in neus, ogen en huid. Toch is slaperigheid een van de vaakst gemelde bijwerkingen, en de gevoeligheid daarvoor verschilt per persoon. Test daarom bij het eerste gebruik hoe u reageert voordat u gaat rijden of met machines werkt. Wie er suf van wordt, neemt de tablet vaak liever aan het eind van de dag. Ook alcohol en andere sederende middelen versterken het effect. Bij kinderen zien ouders soms het omgekeerde: onrust of prikkelbaarheid in plaats van slaperigheid. Houdt de sufheid aan of hindert die u overdag, bespreek dan met de apotheek of een ander antihistaminicum beter past.
Ervaringen met cetirizine
Ervaringen zeggen weinig over hoe het middel bij u uitpakt, omdat allergische klachten en gevoeligheid voor bijwerkingen sterk verschillen. Wat gebruikers meestal beschrijven is dat niezen, jeuk en een loopneus binnen een uur na inname afnemen en dat de werking ongeveer een etmaal aanhoudt, waardoor een tablet per dag volstaat. Een deel meldt sufheid of een droge mond, een ander deel merkt daar niets van. Sommigen vinden het effect bij een verstopte neus beperkt; dat klopt met het werkingsmechanisme, want daarvoor is vaak een neusspray met een corticosteroïde effectiever. Verhalen op fora zijn geen medisch advies en bevatten zelden informatie over de overige medicatie of de nierfunctie van de schrijver. Gebruik ze hooguit om vragen te formuleren voor uw huisarts of apotheek.
Stoppen met cetirizine
U kunt met cetirizine in principe zonder afbouwschema stoppen; het middel maakt niet lichamelijk afhankelijk. Wel keren de allergische klachten meestal terug zodra u opnieuw met de allergische stof in aanraking komt, want het middel onderdrukt de klachten en behandelt de oorzaak niet. Bij seizoensklachten zoals hooikoorts stoppen veel mensen daarom aan het eind van het pollenseizoen. Een klein deel van de gebruikers meldt na langdurig dagelijks gebruik hevige jeuk in de eerste dagen na het stoppen; dat verschijnsel is beschreven en gaat doorgaans vanzelf over, maar bespreek het met uw huisarts of apotheek als het aanhoudt. Blijven de klachten na het stoppen bestaan zonder duidelijke allergische prikkel, of heeft u het middel maandenlang dagelijks nodig, laat de klachten dan door de huisarts beoordelen.
Wanneer gaat u naar de huisarts?
Ga naar de huisarts als de klachten ondanks cetirizine aanhouden, als u het middel maandenlang dagelijks nodig heeft, of als er benauwdheid, piepende ademhaling of nachtelijke hoest bij komt: dat kan wijzen op astma en vraagt een andere behandeling. Ook bij klachten die het hele jaar door spelen, bij jonge kinderen, bij zwangerschap en borstvoeding en bij een bekende nier- of leveraandoening is beoordeling verstandig. Zwelling van gezicht, lippen, tong of keel en benauwdheid na contact met een allergische stof is een spoedsituatie: bel 112. Buiten kantooruren belt u de huisartsenpost. Staat er een allergietest gepland, meld dan dat u cetirizine gebruikt: antihistaminica onderdrukken de huidreactie, en de productinformatie vraagt een stopperiode van drie dagen voordat een huidtest wordt uitgevoerd. Vraag de praktijk die de test uitvoert hoelang u van tevoren moet stoppen, anders kan de uitslag ten onrechte negatief zijn. Wij nemen deze beoordeling niet over: wij hebben geen spreekuur en doen geen lichamelijk onderzoek, en juist dat is bij aanhoudende luchtwegklachten nodig.
Wat wij wel en niet doen
Wij verkopen geen geneesmiddelen en zijn geen apotheek. Wij beoordelen een medische aanvraag en verstrekken bij goedkeuring een document waarmee u naar elke apotheek gaat. Voor cetirizine is dat niet aan de orde, omdat het middel zonder medisch recept verkrijgbaar is. Ons aanbod richt zich op middelen die wel receptplichtig zijn en op voortzetting van een lopende behandeling via een herhaalrecept. Wij houden geen videoconsult en voeren geen telefoongesprekken: de beoordeling gebeurt schriftelijk aan de hand van een vragenlijst. Wij verstrekken bovendien geen doktersverklaring voor het UWV, de bedrijfsarts of loondoorbetaling; over arbeidsongeschiktheid en doorbetaling van loon oordeelt in Nederland de bedrijfsarts, niet wij. Voor advies over zelfzorgmiddelen kunt u zonder afspraak terecht bij elke apotheek.
Bijsluiter en betrouwbare bronnen
De officiële bijsluiter van elk in Nederland geregistreerd cetirizineproduct staat in de geneesmiddeleninformatiebank van het CBG-MEB. Publieksinformatie in begrijpelijke taal vindt u op apotheek.nl van apothekersorganisatie KNMP, en het Farmacotherapeutisch Kompas beschrijft de indicaties, doseringen en aandachtspunten zoals zorgverleners die gebruiken. Lees bij zelfzorg de bijsluiter altijd voor het eerste gebruik: de sterkte en de doseringsadviezen verschillen per verpakking, zeker bij druppels en drank voor kinderen. Bewaar het middel buiten bereik van kinderen en controleer de houdbaarheidsdatum, ook bij verpakkingen die u van het vorige pollenseizoen heeft bewaard. Vermoedt u een bijwerking, dan kunt u die zelf melden bij Bijwerkingencentrum Lareb. Deze pagina is een samenvatting en vervangt de bijsluiter niet.
Wie heeft deze informatie gecontroleerd?
Deze pagina is opgesteld door de medische redactie van MEDINOW Sp. z o.o. en inhoudelijk gecontroleerd door lek. Damian Wojno, arts ingeschreven in Polen, PWZ-nummer 3211301. Onze arts is niet ingeschreven in het Nederlandse BIG-register en werkt op grond van zijn Poolse bevoegdheid binnen het Europese kader voor grensoverschrijdende zorg. Datum van laatste controle: 29 augustus 2026. Deze informatie is algemeen van aard, houdt geen rekening met uw persoonlijke situatie en vervangt geen beoordeling door een arts of apotheker. Voor cetirizine bieden wij geen betaalde beoordeling aan, omdat het middel zonder medisch recept verkrijgbaar is. Bij spoed belt u 112; met dringende vragen buiten kantooruren neemt u contact op met de huisartsenpost.
Is cetirizine receptplichtig?
Nee. Cetirizine heeft in Nederland de status AV en is zonder medisch recept verkrijgbaar bij elke apotheek, bij de drogist en in de vrije verkoop. Er is dus geen aanvraag en geen beoordeling door een arts nodig, en wij bieden voor dit middel ook geen betaalde beoordeling aan.
Hoe snel werkt cetirizine?
De meeste gebruikers merken binnen ongeveer een uur na inname dat niezen, jeuk en een loopneus afnemen. De werking houdt bij een dagelijkse dosering ongeveer een etmaal aan, waardoor een keer per dag innemen volstaat. Bij een verstopte neus is het effect vaak beperkter dan bij jeuk en niezen.
Welke bijwerkingen komen vaak voor?
Slaperigheid, vermoeidheid, hoofdpijn, een droge mond en duizeligheid worden het vaakst gemeld. Bij kinderen wordt soms juist onrust of prikkelbaarheid gezien. Bij zwelling van gezicht, lippen of tong of bij benauwdheid neemt u meteen contact op met een arts; bij spoed belt u 112.
Mag ik alcohol drinken?
Er is geen absoluut verbod, maar alcohol kan de sufheid van cetirizine versterken en uw reactievermogen sterker beïnvloeden dan u verwacht. Dat telt in het verkeer en bij het bedienen van machines. Merkt u sufheid, drink dan geen alcohol en rijd niet.
Kan ik een herhaalrecept online aanvragen?
Voor cetirizine is dat niet nodig en wij bieden het ook niet aan: het middel is zonder medisch recept verkrijgbaar. Een aanvraag zou u alleen geld kosten zonder iets toe te voegen. Voor middelen die wel receptplichtig zijn kunt u een herhaalrecept aanvragen; het bedrag dekt daar de medische beoordeling en niet de afgifte van het document.