Anticonceptie: pil, ring en pleister op recept

Hormonale anticonceptie is in Nederland receptplichtig: de combinatiepil, de minipil, de vaginale ring, de pleister en het hormoonspiraal krijgt u niet zonder medisch recept. Op deze pagina leest u welke methoden er zijn, welke risico's een arts beoordeelt voordat hij voorschrijft, en hoe het voortzetten van een lopende behandeling verloopt.

Welke anticonceptie is in Nederland receptplichtig?

Alle hormonale methoden zijn receptplichtig: de combinatiepil met een oestrogeen en een progestageen, de minipil met alleen een progestageen, de vaginale ring, de pleister, de prikpil, het implantaat in de bovenarm en het hormoonspiraal. Ook het koperspiraal, dat geen hormonen bevat, wordt door een arts geplaatst. Zonder medisch recept blijven over: condooms, het pessarium met zaaddodende creme en de morning-afterpil, die bij apotheek en drogist vrij te koop is. Dat onderscheid is geen formaliteit. Hormonale anticonceptie grijpt in op de stolling, de bloeddruk en de hormoonhuishouding, en er zijn situaties waarin een combinatiepreparaat beter niet wordt gebruikt. Daarom hoort er een beoordeling aan vooraf te gaan, ook als u het middel al jaren zonder problemen gebruikt. Wat bij u past, hangt af van uw gezondheid, uw leeftijd, uw wensen en van wat u praktisch volhoudt: een methode werkt vooral goed wanneer u haar consequent gebruikt.

Combinatiepil en minipil: wat is het verschil?

De combinatiepil bevat een oestrogeen en een progestageen en remt de eisprong. Hij geeft doorgaans een voorspelbaar bloedingspatroon en wordt ook gebruikt bij hevige of pijnlijke menstruaties. Daartegenover staat dat het oestrogeen de kans op trombose verhoogt en dat er situaties zijn waarin dit type pil wordt afgeraden. De minipil bevat alleen een progestageen en is geschikt voor vrouwen die geen oestrogeen kunnen of willen gebruiken, bijvoorbeeld tijdens borstvoeding, bij migraine met aura of bij een verhoogd risico op trombose. Het bloedingspatroon is bij de minipil vaak onvoorspelbaar: sommige vrouwen menstrueren helemaal niet meer, anderen houden langdurig onregelmatig bloedverlies. Dat is medisch meestal ongevaarlijk, maar het is wel de reden waarom vrouwen stoppen. Bij beide typen geldt dat de betrouwbaarheid vooral wordt bepaald door regelmatige inname, en dat overgeven, ernstige diarree en sommige andere medicijnen de werking kunnen verstoren.

Ring, pleister, implantaat en spiraal

De vaginale ring en de pleister werken met dezelfde hormonen als de combinatiepil, maar u hoeft er niet dagelijks aan te denken; de ring blijft drie weken zitten, de pleister wordt wekelijks vervangen. Het risico op trombose speelt bij beide net zo goed, want het gaat om dezelfde stoffen. Het implantaat in de bovenarm en het hormoonspiraal werken jarenlang en vragen na plaatsing geen dagelijkse aandacht; ze bevatten alleen een progestageen. Het hormoonspiraal maakt de menstruatie meestal veel lichter en wordt daarom ook gebruikt bij hevig bloedverlies. Het koperspiraal werkt zonder hormonen, maar geeft vaak juist heviger en pijnlijker menstruaties. Het plaatsen van een spiraal of implantaat is een lichamelijke handeling, bij de huisarts of in een kliniek, en kan dus per definitie niet op afstand worden geregeld. Wij beoordelen aanvragen voor middelen die u zelf gebruikt; voor plaatsing maakt u een afspraak bij uw huisarts.

Welke risico's beoordeelt de arts?

Voor een combinatiepreparaat kijkt een arts in de eerste plaats naar het risico op trombose. Zwaar wegen: een eerdere trombose of longembolie bij uzelf, trombose in de directe familie op jonge leeftijd, een bekende stollingsafwijking, ernstig overgewicht, langdurige immobilisatie en een recente operatie. Verder telt migraine met aura zwaar: dat is bij een combinatiepreparaat een reden om ervan af te zien, vanwege het verhoogde risico op een herseninfarct. Roken speelt vooral vanaf ongeveer het vijfendertigste levensjaar en wordt dan een serieus bezwaar. Ook hoge bloeddruk, bepaalde leverziekten, borstkanker in de voorgeschiedenis en diabetes met vaatschade horen in de afweging thuis, net als geneesmiddelen die de werking beïnvloeden, zoals sommige middelen tegen epilepsie en het kruidenmiddel sint-janskruid. Valt een combinatiepreparaat af, dan blijven er genoeg opties over: methoden met alleen een progestageen of hormoonvrije methoden komen dan in beeld.

Bijwerkingen en wat u kunt verwachten

De eerste maanden zijn vaak het lastigst. Tussentijds bloedverlies, gevoelige borsten, hoofdpijn en misselijkheid komen voor en nemen bij veel vrouwen af zodra het lichaam gewend is. Stemmingsklachten worden regelmatig gemeld; merkt u dat u somberder of prikkelbaarder wordt, dan is dat reden om het te bespreken en niet iets om uit te zitten. Gewichtstoename wordt vaak aan de pil toegeschreven, terwijl het onderzoek daarnaar geen duidelijk verband laat zien; vochtvasthouden kan wel een rol spelen. Zeldzaam maar ernstig zijn de tekenen van trombose: een dikke, pijnlijke, warme kuit, plotselinge kortademigheid of pijn bij het ademhalen, en bij een herseninfarct uitval van kracht, spraak of zicht. Bij die klachten wacht u niet af: neem direct contact op met een arts of bel 112. Nieuwe of veranderende hoofdpijn met klachten van het zien hoort eveneens te worden beoordeeld.

De morning-afterpil is vrij verkrijgbaar

De morning-afterpil met levonorgestrel is in Nederland sinds 2005 zonder medisch recept te koop bij apotheek en drogist, en ook het middel met ulipristal is vrij verkrijgbaar. U hoeft daar dus niet op een beoordeling te wachten, en er is geen reden om via een online traject een document aan te vragen dat u niet nodig heeft: dat kost geld en, belangrijker, tijd. Bij noodanticonceptie hangt de werkzaamheid sterk samen met hoe snel u het middel inneemt, dus haal het bij de dichtstbijzijnde apotheek of drogist. Een medisch recept heeft hier maar een functie: het kan de vergoeding regelen voor jonge vrouwen die het middel in de apotheek ophalen. Voor de meeste mensen weegt dat niet op tegen het tijdverlies. Het koperspiraal is de meest effectieve vorm van noodanticonceptie, maar vraagt een plaatsing en dus een afspraak.

Een lopende behandeling voortzetten

Gebruikt u al langer dezelfde pil, ring of pleister en gaat dat goed, dan kan een arts na een medische beoordeling een herhaalrecept uitschrijven. Daarvoor hebben wij nodig: de precieze naam en sterkte van het middel, hoe lang u het gebruikt, uw bloeddruk als die recent is gemeten, uw rookstatus, uw gewicht en informatie over trombose, migraine met aura en de overige geneesmiddelen die u gebruikt. Zijn er nieuwe klachten, is uw bloeddruk lang niet gecontroleerd of wilt u overstappen op een ander type, dan hoort daar eerst onderzoek bij en is een beoordeling op afstand niet passend. De aanvraag kost 24,90 euro. De vergoeding dekt de medische beoordeling, niet het afgeven van een document. Wijst de arts uw aanvraag op medische gronden af, dan wordt het bedrag terugbetaald. Levert u de gevraagde documentatie of controlewaarden niet aan, dan is de beoordeling wel uitgevoerd en vindt geen terugbetaling plaats. Er bestaat een optie om uw aanvraag met voorrang te laten beoordelen voor 9,90 euro; ook dan geven wij geen levertijd af. Wij werken met een medische vragenlijst en een beoordeling door een arts; er is geen videoconsult, geen telefonisch consult en geen chat met een arts. Bij een positief oordeel ontvangt u per e-mail een document in pdf, opgesteld volgens de bijlage bij richtlijn 2012/52/EU. Daarmee gaat u naar elke apotheek in Nederland en legitimeert u zich met uw identiteitsbewijs; een pincode is er niet. Wij noemen bewust geen levertijd, omdat elke aanvraag apart wordt beoordeeld.

Kosten en vergoeding

De pil zelf kost in Nederland relatief weinig; de prijs verschilt per middel en per apotheek. Voor vrouwen tot 21 jaar wordt hormonale anticonceptie vanuit de basisverzekering betaald, en dan telt het eigen risico van 385 euro voor die kosten niet mee. Bent u ouder, dan betaalt u de anticonceptie in de regel zelf, tenzij een aanvullende verzekering het opneemt; wat uw polis dekt, staat in uw polisvoorwaarden en verschilt per verzekeraar. Het is verstandig dat na te kijken voordat u er vanuit gaat. Onze kosten staan hier los van: de vergoeding voor de medische beoordeling komt voor eigen rekening en wordt niet uit de Nederlandse zorgverzekering betaald. Wij zijn geen apotheek en verkopen geen geneesmiddelen; deze pagina is voorlichting over een behandeling en geen aanprijzing van een receptplichtig middel.

Wie deze informatie heeft beoordeeld

Deze pagina is geschreven en inhoudelijk gecontroleerd namens MEDINOW Sp. z o.o. door Damian Wojno, arts ingeschreven in Polen, PWZ-nummer 3211301. De medische inhoud is getoetst aan openbaar beschikbare Nederlandse bronnen: Thuisarts.nl van het Nederlands Huisartsen Genootschap, de NHG-Standaarden, Apotheek.nl van de KNMP en het Farmacotherapeutisch Kompas van Zorginstituut Nederland. De bronnen die specifiek voor dit onderwerp zijn geraadpleegd, staan onderaan deze pagina. Laatst gecontroleerd op 29 augustus 2026; wij herzien deze tekst wanneer de onderliggende richtlijnen of de status van een geneesmiddel wijzigen. Deze tekst is voorlichting en vervangt geen persoonlijk medisch advies: de afweging voor uw situatie maakt een arts die uw gegevens en uw voorgeschiedenis kent. Twijfelt u, of verergeren uw klachten snel, neem dan contact op met uw eigen huisarts of, buiten kantooruren, met de huisartsenpost. Bij een levensbedreigende situatie belt u 112.

Heb ik een recept nodig voor de pil?

Ja. Alle hormonale anticonceptie is in Nederland receptplichtig: de combinatiepil, de minipil, de ring, de pleister, de prikpil, het implantaat en het hormoonspiraal. Zonder medisch recept blijven condooms, het pessarium en de morning-afterpil over. Ook het hormoonvrije koperspiraal wordt door een arts geplaatst.

Hoe vraag ik een herhaalrecept aan?

U vult een medische vragenlijst in met de naam en sterkte van uw middel, hoe lang u het gebruikt, uw bloeddruk, rookstatus en gewicht, en informatie over trombose, migraine met aura en overige geneesmiddelen. Een arts beoordeelt de aanvraag. Bij een positief oordeel ontvangt u per e-mail een pdf-document waarmee u naar elke apotheek kunt; u legitimeert zich daar met uw identiteitsbewijs. De aanvraag kost 24,90 euro en die vergoeding dekt de beoordeling, niet de afgifte van het document.

Welke risico's worden beoordeeld?

Vooral trombose: een eerdere trombose of longembolie, trombose in de jonge familie, stollingsafwijkingen, ernstig overgewicht en langdurige immobilisatie. Daarnaast migraine met aura, dat een combinatiepil in de weg staat, roken vanaf ongeveer vijfendertig jaar, hoge bloeddruk, leverziekten, borstkanker in de voorgeschiedenis en geneesmiddelen die de werking verstoren.

Vergoedt de verzekering de pil?

Tot 21 jaar wordt hormonale anticonceptie vanuit de basisverzekering betaald en telt het eigen risico daarvoor niet mee. Daarboven betaalt u de pil in de regel zelf, tenzij uw aanvullende verzekering het opneemt; kijk uw polisvoorwaarden na. De kosten van onze medische beoordeling komen altijd voor eigen rekening.

Is de morning-afterpil receptplichtig?

Nee. Levonorgestrel is sinds 2005 vrij verkrijgbaar bij apotheek en drogist, en ook het middel met ulipristal is zonder medisch recept te koop. Omdat de werking samenhangt met hoe snel u het inneemt, is direct halen verstandiger dan wachten op een beoordeling. Het koperspiraal is de meest effectieve vorm van noodanticonceptie, maar vraagt een plaatsing door een arts.